Fotoğrafçılık: En Sık Yapılan 7 Hata ile Karelerinizi Kurtarın

Fotoğrafçılık: En Sık Yapılan — Kısa Bakış

Kamboçya'da, gün doğumunda Angkor Wat'ın önünde dururken yanıma gelen bir turistin makinesinin kapağını bile çıkarmadan deklanşöre bastığını görünce donup kalmıştım. Ben de zamanında o kapağı çıkarmayı unutanlardan ya da ışığı tamamen yanlış hesaplayanlardan biriydim; yani bu yolculukta herkesin bir acemilik dönemi oluyor.

Birçoğumuz pahalı ekipmanların daha iyi sonuç vereceğine inanıyoruz, ama asıl mesele o kadrajın içine neyi, nasıl sığdırdığınızda saklı. Şimdi gelin, bizzat deneyimleyip ders çıkardığım o meşhur hatalara beraber bakalım.

Fotoğrafçılık: En Sık Yapılan 7 Hata

Yıllardır dünyanın dört bir yanını arşınlıyorum. Elimde hep bir kamera, bazen ağır bir gövde bazen de sadece telefon. İtalya'nın ara sokaklarından Peru'nun yüksek zirvelerine kadar yüzlerce kare çektim. Bu süreçte şunu öğrendim: En iyi ekipmana sahip olmanız, kusursuz fotoğraflar çekeceğiniz anlamına gelmiyor. Aksine, bazen basit teknik hatalar tüm emeği çöpe atabiliyor. İşte bizzat düşüp dersimi aldığım, sizin de kaçınmanızı istediğim o hatalar.

1. Işığı Okumayı Reddetmek

Yeni başlayanların en büyük günahı, ışığın ne zaman "doğru" olduğunu önemsememektir. Yıllar önce Fas’ta, tam tepedeki öğle güneşinin altında çekim yapmaya çalışırken çektiğim o portreleri hatırlıyorum. Yüzdeki sert gölgeler, patlayan beyazlıklar... O günden sonra ışık benim için her şeyin ötesine geçti. Bence fotoğraf, ışığı yakalamak değil, ışığın kendisini yönetmektir.

Işığı saat 12:00 ile 15:00 arasında kontrol etmek neredeyse imkansızdır. Güneş tam tepedeyken nesnelerin altında oluşan siyah göz çukurları, düzeltilmesi en zor hatalardan biridir. Oysa sabahın ilk saatlerinde ya da gün batımına yakın o altın saatlerde çekim yapmak, görüntünüze derinlik katar. 2018 yılında Marakeş'te yerel bir zanaatkarı çekerken tam 3 saat güneşin bulutun ardına geçmesini beklemiştim. Sonuç mu? O portre benim portfolyomun en sevdiğim karesi oldu. Sadece 15 dakikalık bir bekleyiş bile bazen bambaşka bir doku yakalamanıza olanak sağlar.

2. Ufuk Çizgisini Eğri Bırakmak

Deniz kenarında yürürken insanların çektiği o "yamuk" deniz manzaralarına bakınca gözüm seğiriyor. Biliyorum, o an heyecanlısınız; harika bir manzara var ve deklanşöre basmak için can atıyorsunuz. Ama o ufuk çizgisi neden aşağı doğru akıyor? Eğri bir ufuk çizgisi, izleyiciye bir huzursuzluk hissi verir ve profesyonellikten uzak durur.

Kendi çektiğim ilk manzara fotoğraflarından birinde ufuk çizgisini %10 oranında sağa yatık çekmiştim. Eve gelip ekranda görünce utançtan yerin dibine girmiştim. Şimdi ise her vizörün içindeki sanal ufuk göstergesine bakmadan asla çekim yapmıyorum. Eğer kameranızda bu özellik yoksa, vizördeki odak noktalarını kullanarak ufku bir yerlere hizalayın. 1 saniyelik kontrol bile fotoğrafın dengesini tamamen değiştirir. Unutmayın, düz bir ufuk çizgisi fotoğrafınızın temelidir.

3. Fazla Obje ile Kompozisyonu Boğmak

Sadeleşmek zor ama gereklidir. Başlarda her şeyi tek bir kareye sığdırmaya çalışıyordum. Bir meydana gittiğimde hem heykeli, hem arkadaki katedrali, hem de yanından geçen çocuğu aynı anda anlatmaya çalışırdım. Sonuçta ortaya çıkan şey ise sadece karışık bir görüntü oluyordu. Fotoğrafta "az çoktur" kuralını uygulamak, anlatmak istediğiniz hikayeyi güçlendirir.

Japonya’nın küçük bir köyünde, sadece tek bir kapının önündeki saksıya odaklanmayı öğrendim. 50 mm’lik bir lensle o saksıyı çektiğimde, bütün köyü anlatmaya çalışmaktan çok daha etkileyici bir kare ortaya çıktı. Görseldeki gereksiz öğeleri temizlemek, izleyicinin gözünü doğrudan ana konunuza yönlendirir. Çekim yaparken kendinize şu soruyu sorun: "Bu karedeki en önemli şey ne?". Eğer cevabınız "her şey" ise, o zaman hiçbir şey anlatmıyorsunuz demektir. 3 saniye durun, bir adım geri gidin ve kadrajı boşaltın.

4. Konuyla Bağ Kurmadan Deklanşöre Basmak

Sokak fotoğrafçılığında en sık düşülen hatalardan biri, insanları sanki birer manzara objesi gibi çekmektir. İzin almadan, göz teması kurmadan, o anı yaşamadan çekilen fotoğraflar ruhsuzdur. Bence bir insanı çekmek, onunla küçük de olsa bir ilişki kurmaktır. Ben genellikle bir portre çekeceksem önce gülümseyip bir selam veririm. 10 saniyelik bir muhabbet bile fotoğrafın enerjisini tamamen değiştirir.

Viyana'da yaşlı bir müzisyeni çekerken önce onunla 5 dakika müzik hakkında konuştum. O süreçte kameram boynumda asılıydı, o ise bana alışıktı. Sonuçta çektiğim kare, onun tüm hayat hikayesini yansıtan bir ifadeyi taşıyordu. Eğer sadece uzaktan çekip geçseydim, sadece "yaşlı bir adam" fotoğrafı olurdu. Bağ kurun, gülümseyin, anlatın. İnsanlar objektiften çekinmediklerinde, o zaman gerçek yüzlerini görürsünüz. Bu yaklaşım, %80 oranında daha duygusal fotoğraflar çekmenizi sağlar.

5. Gereksiz Ekipman Yüküyle Hareket Alanını Kısıtlamak

Seyahatlerimde 15 kilo çanta taşıdığım yılları hatırlıyorum. Üç farklı lens, iki gövde, tripodlar, temizlik setleri... O kadar çok ekipmanla uğraşıyordum ki, asıl çekmem gereken anları kaçırıyordum. Bir gün sırt çantamın ağırlığı yüzünden düşüp lensimi kırdığımda kararımı verdim. Şimdi ise sadece tek bir gövde ve üzerinde tek bir lensle geziyorum.

Bence bir gezgin için en iyi ekipman, varlığını unuttuğunuz ekipmandır. Çok ağır bir çanta, sizi yavaşlatır ve hareket kabiliyetinizi kısıtlar. Örneğin, 2 ay süren bir Balkan rotasında yanıma sadece 35 mm sabit bir lens aldım. O rota boyunca çektiğim karelerin tutarlılığı ve hafifliğimin verdiği hız sayesinde, diğer gezginlerin kaçırdığı 12 farklı detayı yakalayabildim. 35 mm veya 50 mm gibi çok yönlü bir lens, neredeyse her duruma uyum sağlar. Ekipmanınızla değil, gözünüzle fotoğraf çekmeyi deneyin.

6. Post-Prodüksiyonda Aşırıya Kaçmak

Düzenleme yapmak, fotoğrafın imzasını atmaktır. Ancak bazen o imza, tüm tabloyu kaplayabiliyor. Özellikle Instagram'da gördüğümüz o neon renkler, patlayan kontrastlar ve aşırı netlik ayarları, fotoğrafın doğallığını tamamen öldürüyor. Ben fotoğraflarımı düzenlerken hep şunu düşünürüm: "O anı gördüğümde ne hissettim?". Eğer o hissi renklerle çok abartırsanız, gerçeklikten koparsınız.

Bir keresinde İzlanda'daki bir şelaleyi düzenlerken gökyüzünü yapay bir turkuaz rengine getirmiştim. 6 ay sonra o fotoğrafa tekrar baktığımda, aslında o şelalenin o günkü hüzünlü gri tonunu ne kadar özlediğimi fark ettim. Bugün artık sadece pozlama, beyaz dengesi ve hafif bir kontrast düzeltmesi yapıyorum. Düzenleme sürem, bir fotoğraf için ortalama 4 dakikayı geçmez. 10 dakikadan fazla uğraştığınız bir fotoğraf, muhtemelen çekim aşamasında bir yerlerde hata barındırıyordur.

7. "An"ı Kaçırıp "Kare"ye Odaklanmak

Bu, listenin en tehlikeli maddesi. Çoğu insan o kadar iyi fotoğraf çekmeye çalışıyor ki, bulunduğu yerin tadını çıkarmayı unutuyor. Bence fotoğrafın amacı, bir anı belgelemek değil, o anı yaşamaktır. Bir gün Paris'te Seine Nehri kenarında otururken, yanımdaki turist çiftin 15 dakika boyunca sadece Eyfel Kulesi'ni en iyi açıyla çekmek için birbirlerine bağırdıklarını duydum. Gün batımı geçti, ışık gitti, onlar ise hala kadraj ayarı yapıyorlardı.

Kendime bir kural koydum: Bir lokasyona gittiğimde önce 10 dakika hiçbir şey çekmeden sadece oturup etrafı izliyorum. Bu 10 dakika içinde çevredeki ışığı, insanların tavrını ve atmosferi kavrıyorum. Ondan sonra kamerayı elime alıyorum. Bu sayede 50 tane vasat fotoğraf çekeceğime, 2 tane gerçekten "o anı" anlatan fotoğraf çekiyorum. Fotoğraf bir araçtır, amaç ise oranın ruhunu anlamaktır. Kameranızı çantanızda tuttuğunuz zamanlar da en az çektiğiniz kareler kadar değerlidir.

Işık Saatini Göz Ardı Etmek

Bence gezginlerin düştüğü en büyük tuzak, ışığın rengini veya sertliğini umursamadan her an fotoğraf çekebileceklerini sanmaları. Yıllar önce Fas’a ilk gittiğimde, öğlen saat 13:00’te güneş tepedeyken eski şehrin o dar sokaklarında deklanşöre basıp duruyordum. Sonuç? Gölgeler o kadar sert, kontrast o kadar vahşiydi ki yüzlerdeki detaylar tamamen kaybolmuştu. Güneşin konumu, karelerinizin kaderini belirleyen başrol oyuncusudur. Şunu öğrendim: Eğer ışık kalitesi kötüyse, çektiğiniz şeyin ne kadar ilginç olduğunun bir önemi kalmıyor. İnsanların çoğu, fotoğrafın sadece teknik bir kayıt olduğunu sanıyor ama aslında ışığı yönetme sanatı bu. Mesela 10 metre yürüyüp gölgeye geçmek veya sadece 2 saat bekleyip ışığın yumuşamasını sağlamak, fotoğrafı %80 oranında iyileştirebilir. Rakamlarla konuşalım: Bir gün boyunca çektiğim 500 kareden, "altın saat" denilen gün batımına yakın çekilen 20 fotoğraf, diğer 480 tanesinden çok daha fazla beğeni alıyor ve hikaye anlatıyor. Işığı kovalamaktan yorulduğum zamanlar oldu ama bu çaba karşılığını veriyor. Eğer güneş tam tepedeyse, portre çekmek için devasa bir gölge bulmak ya da konuyu biraz daha geriye, ışığın daha yumuşak dağıldığı bir köşeye almak o fotoğrafı "vasat" olmaktan kurtarır.

Odak Noktası Karmaşası

Bana kalırsa bir fotoğrafın içine çok fazla öğe sıkıştırmak, o kareyi doğrudan çöpe mahkum ediyor. İlk gezilerimde, gördüğüm her şeyi tek bir kareye sığdırmaya çalışıyordum. Bir pazar yeri hayal edin; tezgahlardaki meyveler, arkadan geçen insanlar, kedi, çöp kutusu, gökyüzü... Hepsini birleştirince göz bir odak bulamıyor. Şunu öğrendim: Fotoğraf, neyi dahil ettiğiniz kadar, neyi dışarıda bıraktığınızla ilgili bir sanat. Kötü bir kompozisyonun sebebi genellikle "her şeyi gösterme" açlığıdır. Oysa izleyicinin gözünü belli bir noktaya yönlendirmek zorundasınız. Bir kez Tokyo’da 4 katlı bir kavşakta çekim yaparken, binlerce insanın içinde kaybolup gittim. Hiçbir kare bir anlam ifade etmiyordu. Sonra sadece tek bir kişinin kırmızı şemsiyesine odaklanıp diğer her şeyi flu bırakmayı denedim. İşte o an, 200 kişiyi çektiğim fotoğraflardan çok daha etkili bir hikaye ortaya çıktı. Bir karede 3 farklı odak noktası olması, hiçbir odak noktası olmamasıyla aynıdır. Deneyimlerim sonucunda şunu söyleyebilirim: Fotoğraf çekmeden önce kadraja bakın ve kendinize "Buradaki ana karakter kim?" diye sorun. Eğer 5 saniye içinde cevabı bulamıyorsanız, orası çekilecek bir yer değil ya da daha fazla odaklanmanız gerekiyor. Rakamlara dökmem gerekirse; fotoğrafın %90'ı, kadrajdaki gereksiz nesneleri elemekten ibarettir. O fazlalıkları kırptığınızda veya kadrajı daralttığınızda, anlatmak istediğiniz hikaye çok daha netleşir.

Işık Takıntısıyla Kompozisyonu Görmezden Gelmek

Çoğu yeni başlayan gezginin düştüğü en büyük tuzak, ışığın peşine düşüp kadrajı tamamen unutmasıdır. Fotoğrafçılık: En Sık Yapılan 7 Hata listemde bu maddeyi başa yazarım çünkü güneşin altın saatlerine odaklanıp, fotoğrafın geri kalanını çöp eden çok fazla insan gördüm. Bence ışık sadece bir araç, asıl mevzu o ışığı neyin üzerine düşürdüğünüz.

Bir keresinde Fas'ta gün batımını yakalamak için saatlerce bekledim. Işık harikaydı, altın sarısı her yeri boyuyordu ama kadrajımda ne bir hikaye vardı ne de denge. Sadece boş bir duvar ve yoldan geçen alakasız bir araba. Şunu öğrendim: Işık sizi kurtarmaz, eğer kompozisyonunuz bozuksa. O an çektiğim 50 kareden tek bir tane bile işe yarar fotoğraf çıkmadı. Oysa aynı ışıkta, yan sokaktaki yerel pazarın karmaşasını çekseydim çok daha güçlü bir iş çıkardı.

Fotoğraf çekerken sadece ışığa değil, 3 farklı katmana bakın: ön plan, orta plan ve arka plan. Bu üçlü denge, iki boyutlu bir görüntüyü derinlik algısıyla canlı tutar. Ben genellikle çekim yaparken önce vizörden bakar, sonra fiziksel olarak yerimi değiştiririm. 5 adım sağa veya sola gitmek, görüntünün tüm matematiğini değiştirir. Işık bir bonus ama kompozisyon bir tercihtir.

Tek Bir Açıya Saplanıp Kalmak

Gezilerimde en çok karşılaştığım durumlardan biri bu; herkes bir yerin tam karşısına geçiyor, 12 yaşındaki çocuğun boy hizasından makineyi kaldırıyor ve "tık" diye basıp geçiyor. Bence bu, yaratıcılığı öldüren en hızlı yöntem. Şu hatayı yaptım: Kariyerimin başında her şeyi ayakta ve karşıdan çektim. Eve döndüğümde tüm fotoğraflar birbirinin aynısı gibi duruyordu.

Geçen yıl Viyana'daki o meşhur katedralin önünde duruyordum. Etrafımda en az 15 turist vardı ve hepsi aynı açıyla fotoğraf çekiyordu. Ben ne mi yaptım? Yere yattım. Evet, insanların bana tuhaf bakışları arasında çamurlu kaldırıma uzandım ve katedrali, aradaki çiçeklerin arasından çektim. Sonuç, diğerlerinin çektiği 100 kareden çok daha farklı, perspektifi bozulmuş ve hikayesi olan bir görüntüydü.

Farklı açılar denemek için kendinize 7 saniye kuralı koyun. Bir yere geldiğinizde hemen çekmeyin; önce etrafında bir tur atın. 360 derece dönmek, size o mekanın hiç fark etmediğiniz detaylarını sunacaktır. İnanın bana, o 2 metrelik alanda yapacağınız küçük bir hareket, sıradan bir tatil karesini profesyonel bir kadraja dönüştürebilir. Sayısal olarak ifade etmem gerekirse, bir objenin etrafında en az 4 farklı noktadan çekim yapmak, sonunda "en iyiyi" seçme şansınızı %80 oranında artıracaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Fotoğrafçılık: En Sık Yapılan 7 Hata

Yıllardır elimde makineyle dünyayı turluyorum. Hindistan'ın kaotik sokaklarından İzlanda'nın ıssız buzul vadilerine kadar binlerce kare çektim. İlk zamanlar hatasız fotoğraf yoktur diye kendimi avuturdum; şimdi ise o hataların çoğunun ne kadar gereksiz olduğunu biliyorum. İşte kendi çekimlerimde yakaladığım ve sizi profesyonel sonuçlardan alıkoyan o sık yapılan hatalar.

1. Işığı İhmal Etmek

Herkes fotoğrafın konuyla ilgili olduğunu sanıyor. Yanılıyorlar. Fotoğraf aslında ışığın oyunudur. Bir keresinde Fas'ta öğlen sıcağında çekim yapmaya çalışmıştım; sonuçlar kupkuru, gölgeler ise kapkaraydı. Oysa ışığın yumuşadığı sabahın ilk saatlerinde veya gün batımına yakın 1-2 saatlik dilimde çekim yapsam, o 50 karelik serinin hepsi bambaşka olabilirdi. Işık sertse, gölge detaylarını kaybedersiniz.

2. Vizörü Kontrol Etmemek

Bakın, bu çok basit ama en çok yanan şeylerden biri. Japonya’da bir tapınakta harika bir açı yakaladım; tam 30 saniye deklanşöre bastım. Eve dönüp ekrana baktığımda, kadrajın sol köşesinde çöp kutusunun yarısı duruyordu. Kenarları kontrol etmemek, o karenin çöpe gitmesi demektir. Kural basit: Deklanşöre basmadan önce köşelere bakın.

3. Kompozisyonu Gereksiz Doldurmak

Bence sadelik, en güçlü silahtır. İlk gezilerimde her şeyi bir kareye sığdırmaya çalışırdım. Bir defasında Kapadokya'da hem balonları, hem kaleyi, hem de ön plandaki köpeği aynı anda çekmeye çalıştım; ortaya ne anlattığı belli olmayan, karmaşık bir görsel çıktı. Ana konuyu seçin ve gereksiz detayları kadrajdan atın. 3 ana objeden fazlası genelde gözü yorar.

4. Yatay Çizgileri Eğik Bırakmak

Deniz kenarında çekim yapıyorsanız o ufuk çizgisi dümdüz olmalı. Geçen yıl Yunan adalarında çektiğim gün batımı fotoğraflarının %40'ı, hafif eğik olduğu için düzenleme aşamasında kesilip heba oldu. Gözü terbiye edin; ufuk çizgisini kadrajın 1/3'üne oturtmak, o görüntüyü hemen dengeli kılar.

5. Sürekli Otomatik Modda Kalmak

Makineniz akıllı olabilir ama sizin kadar dünyayı yorumlayamaz. Bir gece Paris'te sokak lambalarının altında çekim yaparken, makinenin enstantaneyi çok düşük tuttuğunu fark ettim. Sonuç; flu bir kaos. Makine 0,5 saniyelik pozlama yapmaya çalışırken benim elim titredi tabii. Şunu öğrendim: En azından 'diyafram öncelikli' (A/Av) moda geçin ve kontrolü elinize alın.

6. Yürüyerek Değil, Zoom ile Çözmek

Zoom lensler rahattır, kabul ediyorum. Ancak yerinizden kımıldamadan fotoğraf çekmek, vizyonunuzu kısıtlar. Tayland'da bir pazarda, uzaktan zoom yaparak çektiğim fotoğraflar ruhsuzdu. Bir gün makineyi çantaya atıp sadece 35mm sabit lensle dolaştım; insanlara yaklaştım, o anın içine girdim. 2 metre yürüyüp farklı bir açıdan çekmek, dijital zoom yapmaktan her zaman daha iyi sonuç verir.

7. Düzenlemeyi Abartmak

Bunu ilk yaptığımda fotoğraflarım plastik gibi duruyordu. Renk doygunluğunu veya kontrastı aşırı artırmak, o anın doğallığını öldürür. 5 dakikadan fazla bir fotoğrafa "efekt" eklemek için uğraşıyorsanız, muhtemelen yanlış yoldasınız. Fotoğraf zaten güzel bir hikaye anlatıyorsa, sadece küçük dokunuşlar yeterlidir.

İlgili Rehberler

• Üsküp Gezi Rehberi
• Osaka Gezi Rehberi
• Bogota Gezi Rehberi

Faydalı Bağlantılar

• Google Flights ile uçuş fiyatlarını karşılaştır
• Skyscanner'da en ucuz biletleri ara